Tầm quan trọng của dinh dưỡng trong 1000 ngày đầu tiên – Đạm ở giai đoạn nhũ nhi

Dinh dưỡng trước và sau khi sinh ("1000 ngày đầu tiên") rất quan trọng cho sức khỏe và sống khỏe sau này. Trong blog này, chúng tôi tập trung vào lượng đạm (protein) ăn vào trong suốt giai đoạn nhũ nhi.



Đạm là một  đại dưỡng chất (macronutrient) cần thiết và quan trọng đối với tất cả các chức năng thể chất và trí tuệ. Sau nước, đạm là chất có nhiều nhất trong cơ thể (ở người không bị thừa cân hoặc béo phì).

Những trẻ em không được cung cấp đầy đủ đạm (thường thấy ở các nước đang phát triển) có sự tăng trưởng và phát triển không đầy đủ. Cụ thể là trong giai đoạn nhũ nhi, trẻ phát triển khỏe mạnh (theo tiêu chuẩn tăng trưởng của WHO - WHO growth standards) chỉ được thấy khi đạm hàng ngày được cung cấp đầy đủ và chất lượng đạm không quá sai lệch so với sữa mẹ. Trẻ nhũ nhi có cân nặng tăng gấp đôi trong khoảng thời gian 3 - 4 tháng đầu đời, do đó, yêu cầu về đạm trong giai đoạn đầu nhũ nhi trên một đơn vị trọng lượng cơ thể cao hơn nhiều so với các trẻ nhũ nhi lớn hơn, trẻ em và người lớn. Ví dụ, nhu cầu của trẻ nhũ nhi trên mỗi đơn vị trọng lượng cơ thể cao hơn gấp 2 lần so với nhu cầu của một vận động viên cử tạ đang sử dụng đạm bổ sung để xây dựng cơ bắp.

Tuy nhiên, trong giai đoạn sau nhũ nhi, nhu cầu đạm trên mỗi đơn vị trọng lượng cơ thể thấp hơn nhiều. May mắn thay, đối với việc cho trẻ ăn, chúng ta đã có sữa mẹ như là "tiêu chuẩn vàng" cho việc cung cấp đạm tốt nhất cả về số lượng và chất lượng trong toàn bộ thời gian cho con bú. WHO khuyến cáo cho trẻ bú mẹ hoàn toàn đến 6 tháng tuổi và tiếp tục cho trẻ bú đến 2 tuổi.

Gần đây, việc nồng độ đạm trong sữa mẹ giảm trong thời kỳ cho con bú đã trở nên rõ ràng - tức là nồng độ này cao trong những tuần đầu tiên khi tăng trưởng diễn ra rất nhanh và thấp hơn nhiều trong giai đoạn sau của giai đoạn nhũ nhi, khi sự tăng trưởng chậm lại. 

Thật không may, không phải tất cả các trẻ nhũ nhi đều được bú sữa mẹ hoặc chỉ được bú sữa mẹ trong một thời gian ngắn. Ngày nay, hầu hết trẻ được cho bú sữa công thức khởi đầu (0 – 6 tháng) và sữa công thức tiếp theo (6 – 36 tháng) với nồng độ đạm cao hơn nhiều so với sữa mẹ. Trẻ nhũ nhi bú sữa có hàm lượng đạm cao có xu hướng phát triển nhanh hơn so với trẻ bú sữa mẹ. Trẻ có nồng độ insulin và IGF cao hơn trong huyết tương, điều này có thể khởi phát cho sự tăng trưởng nhanh chóng của chúng. Tăng cân nhanh chóng trong giai đoạn nhũ nhi có liên hệ với nguy cơ cao đối với bệnh béo phì ở trẻ em và người lớn (TĂNG TRƯỞNG NHANH - TRẢ GIÁ VỀ SAU). Đây là một ví dụ cho việc làm cách nào mà "lập trình trao đổi chất" sớm ở cơ thể người có thể bị sai lệch.

Trẻ nhũ nhi bú sữa công thức khởi đầu có hàm lượng đạm thấp phát triển tương tự như trẻ bú sữa mẹ. Vì vậy, trẻ nhũ nhi bú sữa mẹ hoặc những trẻ bú sữa có hàm lượng đạm thấp có nguy cơ thừa cân hoặc béo phì thấp hơn ở thời thơ ấu và khi trưởng thành. Dinh dưỡng đúng sau sinh có thể ảnh hưởng đến hoạt động dài hạn của các gien quan trọng trong cơ thể chúng ta - "lập trình trao đổi chất" - điều quan trọng để tránh béo phì trong cuộc sống về sau. 

Tài liệu tham khảo

WHO Multicentre Growth Reference Study Group. WHO Child Growth Standards: Length/height-for-age, weight-for-age, weight-for-length, weight-for-height and body mass index-for-age: Methods and development. Geneva: World Health Organization, 2006.

Lönnerdal B. Human milk proteins: Key components for the biological activity of human milk. In:Pickering et al., eds. Protecting Infants through Human Milk. Kluwer Academic/Plenum Publishers2004:11-25

Koletzko B. et al. Protein intake in the first year of life: a risk factor for later obesity? The E.U. childhood obesity project. Adv Exp Med Biol 2005;569:69-79.

Am J Clin Nutr. 1982 May;35(5 Suppl):1169-75.

Fomon SJ, Haschke F, Ziegler EE, Nelson SE.