Dinh dưỡng sớm có thể giúp kiểm soát dị ứng, béo phì và các bệnh không lây khác như thế nào?

Sau gần 100 năm ở trong từ điển ngôn ngữ xưa, có phải đã đến lúc câu nói "bạn là những gì bạn ăn” cần có sự cập nhật mới? Ngày càng rõ ràng rằng chúng ta thực ra chính là những gì chúng ta đã ăn từ khi còn rất nhỏ, và thậm chí là cả những gì mà mẹ của chúng ta đã ăn.



Các nhà nghiên cứu đã khám phá ra rằng chế độ dinh dưỡng ban đầu có ảnh hưởng đến việc chúng ta sống như thế nào và chúng ta sống được bao lâu. Các bệnh mạn tính của hầu hết các hệ cơ quan trong cơ thể ('bệnh không lây’) (‘non-communicable diseases’, or NCDs) đang gia tăng đáng kể trong xã hội hiện đại, và những thay đổi về dinh dưỡng được cho là trung tâm của các đại dịch này. Và đó thực sự là một vấn nạn toàn cầu. Hiện chúng ta đang có hai thái cực – dinh dưỡng quá mức và suy dinh dưỡng - và cả hai đang làm cho chúng ta ngày càng bệnh hơn.

Chia sẻ các nguy cơ, chia sẻ những giải pháp?

Một chủ đề nóng bỏng vẫn luôn được lặp đi lặp lại là sự gia tăng ngày càng nhiều của các bệnh dị ứng, điều này thể hiện tính dễ bị tổn thương của hệ miễn dịch. Giống như con chim hoàng yến ở trong mỏ than trong tục ngữ, dị ứng trong một số trường hợp có thể được coi là một dấu hiệu ban đầu của nhiều tác động lớn từ việc thay đổi môi trường lên sức khỏe của hệ miễn dịch của chúng ta. Thật vậy, dị ứng đã được chứng minh là có các yếu tố nguy cơ tương tự với rất nhiều các bệnh không lây khác cũng đang gia tăng [Prescott 2013].

Hiệu ứng miễn dịch có thể xuất hiện trong giai đoạn phát triển đầu đời, đặc biệt là ở trẻ sinh ra từ các bà mẹ có chế độ ăn uống không lành mạnh, hoặc những người mà tính đa dạng của các vi khuẩn đường ruột ít. Để ngăn chặn thành công sự khởi phát các bệnh không lây, chúng ta phải bắt đầu từ những năm đầu đời - trước khi quá trình mắc bệnh được thành lập [Prescott 2013].

Ngăn ngừa bệnh không lây thông qua dinh dưỡng và lối sống

Mặc dù chúng ta chưa ở giai đoạn có thể suy nghĩ đến việc giải quyết các nguy cơ cụ thể thông qua dinh dưỡng, nhưng có nhiều việc có thể được thực hiện theo quan điểm chung. Một số việc đó là khuyến khích các phụ nữ đang dự định có thai có một chỉ số khối cơ thể khỏe mạnh trước khi mang thai, và giúp những người phụ nữ này duy trì một mô hình tăng cân khỏe mạnh trong quá trình mang thai [Hutcheon et al. 2015]. Và tất nhiên, chúng ta đã biết tầm quan trọng của việc có một chế độ ăn uống cân bằng trong thai kỳ để cho trẻ có một sự khởi đầu tốt nhất có thể [Englund-Ögge et al. Năm 2014; Marques et al. 2014]. Chúng ta cũng cần phải tránh những nguy cơ mà chúng ta đã biết trước. Số phụ nữ hút thuốc trong khi mang thai vẫn còn cao ở nhiều vùng trên thế giới, bất chấp những bằng chứng rất rõ ràng rằng người mẹ hút thuốc sẽ gây hại cho sự phát triển của phổi trẻ sơ sinh [Harding & Maritz 2012].

Trở lại với chủ đề về dị ứng, chúng ta đang chứng kiến một vài sự đối lập ở chỗ chúng ta không còn nghĩ rằng chất gây dị ứng đang gây ra dịch bệnh dị ứng. Trong thực tế, lời khuyên tránh các chất gây dị ứng cụ thể (như đậu phộng, sữa và trứng) có thể gây hại nhiều hơn là có lợi. Một nghiên cứu mới cho thấy sớm đưa đậu phộng vào chế độ ăn của những trẻ sơ sinh có nguy cơ bị dị ứng đậu phộng cao thực tế làm giảm số trẻ bị dị ứng đậu phộng lên tới 80% [Du Toit et al. 2015].

Nhưng nếu không phải là chất gây dị ứng thì đó là gì? Câu trả lời ngắn gọn là chúng ta vẫn chưa biết. Việc giải quyết sự thay đổi phức tạp của môi trường và lối sống gây ra dị ứng và các bệnh không lây khác là một thách thức rất lớn, nhưng bằng cách tập trung vào các yếu tố nguy cơ chung, chúng ta hy vọng có thể thiết lập các mục tiêu chung cho công tác phòng ngừa.



Dinh dưỡng đóng một vai trò quan trọng trong việc lập trình chuyển hóa và miễn dịch, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh không lây.